जनआन्दोलनको गल्लीदेखि प्रतिनिधिसभाको ढोकासम्म आइपुगेको एउटा राजनीतिक यात्राको कथा हो—डा. देउमान सम्वाहाङफेको जीवन। पाँचथरको कुम्मायक–४ रानीगाउँमा जन्मिएका उनी आज २०८२ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा मोरङ क्षेत्र नं. ३ बाट नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका तर्फबाट तारा चुनाव चिन्हसहित जनताको मत माग्दै मैदानमा उभिएका छन्। यो केवल उम्मेदवारी मात्र होइन, दशकौँ लामो राजनीतिक प्रतिबद्धता, बौद्धिक संघर्ष र जनपक्षीय अभ्यासको निरन्तरता हो।
वि.सं. २०२४ साल साउन २० गते जन्मिएका डा. सम्वाहाङफेले पञ्चायती निरंकुशता, प्रतिबन्धित राजनीति, जनआन्दोलन, पार्टी एकता–विभाजन र संविधान निर्माणका सबै चरण प्रत्यक्ष अनुभूत गरेका छन्। स्व. जैश्वर लिम्बु र स्व. दिलकुमारी लिम्बुका सुपुत्र डा. सम्वाहाङफे बाल्यकालदेखि नै सामाजिक चेतनाले निर्देशित जीवनमा हुर्किएका हुन्।
उनको शैक्षिक यात्रा स्वयंमा एउटा प्रेरक अध्याय हो। पृथ्वी माध्यमिक विद्यालय यासोकबाट एसएलसी, झापाका बहुमुखी क्याम्पस हुँदै त्रिभुवन विश्वविद्यालय, कीर्तिपुरबाट राजनीति शास्त्र (अन्तर्राष्ट्रिय कानून), व्यवस्थापन, कानून र अन्ततः विद्यावारिधि (पीएचडी) सम्मको अध्ययन उनले पूरा गरेका छन्। शैक्षिक उचाइलाई उनले व्यवहारिक जीवनसँग जोड्दै २३ वर्षभन्दा बढी समय अधिवक्ताका रूपमा, २५ वर्षभन्दा बढी लेखापरीक्षकका रूपमा र नोटरी पब्लिक अफिसरका रूपमा सेवा गरेका छन्। साथै, पथरीशनिश्चरे–१ स्थित सुनाखरी माध्यमिक विद्यालयका संस्थापक शिक्षकसमेत रहेका उनी शिक्षालाई जीवनको मूल आधार मान्ने व्यक्तित्व हुन्।
राजनीतिक रूपमा उनको प्रवेश वि.सं. २०३६ को जनमत संग्रहसँगै अखिल विद्यार्थी आन्दोलनबाट सुरु भएको हो। भूमिगत संघर्ष, प्रतिबन्धित दलको जोखिमपूर्ण राजनीति र जनआन्दोलनका अग्रपंक्तिमा रहेर उनले कम्युनिष्ट आन्दोलनका सबै आरोह–अवरोह भोगे। नेकपा (माले), एमाले, संविधानसभा, केन्द्रीय कमिटी, कानून विभाग हुँदै हाल नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीको मूलधारबाट प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा उम्मेदवार बनेका छन्।
डा. सम्वाहाङफे केवल राजनीतिज्ञ मात्र होइनन्, लेखक र चिन्तक पनि हुन्। आनि सक, आदिवासी जनजाति समावेशी दृष्टिकोण र नेपालको संविधानसभा दर्पण जस्ता कृतिहरू उनका बौद्धिक योगदानका उदाहरण हुन्। उनका लेखन र वकालत दुवैको केन्द्रमा सधैं सीमान्तकृत, आदिवासी–जनजाति र आम नागरिकको अधिकार रहँदै आएको छ।
२०८२ को निर्वाचनमा उनले प्रस्तुत गरेको प्रतिबद्धता पत्रले उनको दृष्टिकोण स्पष्ट देखाउँछ। शिक्षा र स्वास्थ्यलाई पूर्ण निःशुल्क बनाउने कानूनी पहलदेखि भूमिहीन, सुकुम्बासी र दोहोरो स्वामित्वका समस्याको दीर्घकालीन समाधानसम्म; औषधि उत्पादनमा आत्मनिर्भरता, पेट्रोलियम उत्खनन, नदी नियन्त्रण, युवालाई स्वदेशमै रोजगारी, क्याम्पस र विद्यालयको स्तरोन्नतिसम्म उनका एजेन्डा स्थानीय आवश्यकता र राष्ट्रिय दृष्टिकोणको संगम हुन्।
“राजनीति पदका लागि होइन, जिम्मेवारीका लागि हो,” भन्ने मान्यतासहित उनी मोरङ क्षेत्र नं. ३ का मतदातासमक्ष उभिएका छन्। तारा चिन्हमा मतदान गरेर आफूलाई जिताउने होइन, जनताको पक्षमा कानून, नीति र न्यायलाई जिताउने अपिल उनका शब्दहरूमा झल्किन्छ।
मोरङ क्षेत्र नं. ३ का मतदाताका लागि डा. देउमान सम्वाहाङफे एउटा नाम मात्र होइन—संघर्षको इतिहास, बौद्धिक क्षमता र जनमुखी प्रतिबद्धताको प्रतीक बनेर यस निर्वाचनमा उपस्थित छन्।
